Een samenwerking van CDA en VVD zal niet graag door zogenaamde gedoogsteun van Geert Wilders en zijn fractie in de wurggreep worden gehouden terwijl met D66 de twee rechtse partijen waarschijnlijk niet tot een meerderheid komen. Een breed hervormingskabinet met GroenLinks, wat eerder de voorkeur kreeg van Premier Jan Peter Balkenende, is een realistische mogelijkheid.

Hoe zou aan zo een links-liberale regering vorm gegeven kunnen worden? Hierbij een mogelijk verdeling van de ministerposten, met oog op de draconische ombuigingen die het land te wachten staan.

Uw premier heet Mark Rutte. Met de VVD als grootste partij zijn de liberalen verplicht voor het eerst in bijna honderd jaar de minister-president te leveren. Ondanks eerdere speculaties over een premierschap voor Neelie Kroes of Ivo Opstelten zal Rutte maar al graag zelf leiding geven aan een kabinet waaraan de VVD de grootste bijdrage levert.

Zijn loopbaan als fractievoorzitter van de VVD in de Tweede Kamer verliep aanvankelijk stormachtig dankzij de pogingen van Rita Verdonk om de leiding op zich te nemen. Rutte wist de partij echter tot bedaren te brengen en blonk uit tijdens de afgelopen lijsttrekkersdebatten. Zijn meer sociaal-liberale signatuur moet hem uitstekend in staat stellen een coalitie te smeden met de drie partijen ter linkerzijde.

D66 voorman Alexander Pechtold heeft meerder malen aangegeven dat zijn toekomst in de Kamer ligt. Daarom zal hij Alexander Rinnooy Kan, voorzitter van de Sociaal-Economische Raad, naar voren schuiven als minister van Sociale Zaken en vice-premier in Rutte I.

Het volgende kabinet staat voor een monumentale bezuinigingsopgave. De WW zal hoogstwaarschijnlijk worden verkort; de pensioengerechtigde leeftijd wordt zo goed als zeker verhoogd. Wie anders dan Rinnooy Kan om ook onder de sociale partners het nodige draagvlak te creëeren?

Werkgevers en werknemers zijn reeds overeengekomen de AOW te hervormen. Als voormalig voorzitter van de SER moet Rinnoy Kan erin kunnen slagen de vertegenwoordigers van beide belangengroepen tot verdergaande hervormingsmaatregelen te bewegen. De arbeidsmarkt moet flexibeler; werk moet weer lonen. Dat aan sociale verworvenheden wordt getoornd is onvermijdelijk. Wanneer dit kan gebeuren met steun “uit de polder” wordt het komende kabinet een hoop sociale onrust bespaard.

Willibrord van Beek is het stereotype van een gedegen bestuurder. Al tien jaar zit hij voor de VVD in de Tweede Kamer waar hij onder meer deel uitmaakt van de commissies Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties, Defensie en Nederlands-Antilliaanse en Arubaanse Zaken. In 2006 leidde hij zelfs kortstondig de VVD fractie na het aftreden van Jozias van Aartsen.

Als minister van Binnenlanse Zaken zal Van Beek invulling moeten geven aan de verkiezingsbelofte van de VVD om “meer blauw” op straat te laten zien. Zijn dossierkennis zal verder van pas komen wanneer de staatkundige samenstelling van de Nederlandse Antillen de komende jaren wordt gewijzigd. Voormalig VVD defensieminister Henk Kamp doet op dit moment dienst als commissaris voor Bonaire, Sint Eustatius en Saba: de drie eilanden die tot bijzondere gemeenten worden omgevormd. Dat moet in samenspel van Van Beek vlekkeloos kunnen verlopen.

Een andere ministerskandidaat van Pechtold is de huidige AkzoNobel topman Hans Wijers. Wijers diende al onder Kok I als minister van Economische Zaken en was destijds verantwoordelijk voor onder meer de verruiming van de Winkeltijdenwet en de totstandkoming van ’s lands eerste Mededingingswet. Beide vereisen wederom aandacht: het is ronduit beschamend dat in een moderne economie als de Nederlandse vele winkeliers nog altijd niet op zondag aan de slag mogen terwijl de privatisering van de door de staat overgenomen banken de grootste zorg vereist.

De ervaring en contacten die Wijers in het internationale bedrijfsleven heeft opgedaan zouden hem als minister ten slotte alleen maar ten goede komen. Bewindslieden van D66 zijn zich er altijd goed van bewust geweest dat de Nederlandse economie draait op export. Het is van essentieel belang dat multinationals als AkzoNobel maar ook CSM, ING, DSM, Philips, Shell, TNT en Unilever in Nederland gevestigd blijven en liefst uitbreiden. Met Wijers aan het roer moet dat goed komen.

Maxime Verhagen heeft zich de afgelopen jaren bewezen als een vakkundig minister van Buitenlandse Zaken. Nu Balkenende wegvalt, en daarmee de persoonlijke banden die de christen-democraat als premier opbouwde plots verdwijnen, doet Nederland er goed aan ten minste één bekend gezicht jegens het buitenland te behouden. Verhagen is wellicht meer een atlanticus dan European wat D66 en GroenLinks niet prettig zullen vinden, maar dat valt te compenseren met een staatssecretaris van linkse huize.

Er is voor Rutte nog een andere reden om Verhagen in zijn kabinet te houden: hiermee voorkomt hij wellicht dat de man die wel eens omschreven wordt als de “rat” van het CDA Balkenende opvolgt als partijleider.

Nog een CDA minister die het de afgelopen jaren uitstekend heeft gedaan is Ab Klink. Als minister van Volksgezondheid voerde Klink een eigen risico in in de zorg en spande hij zich in om met name door op bureaucratie te bezuinigen en door efficiëntie te bevorderen de kosten terug te dringen. Ook de zorg zal de komende jaren niet aan bezuinigingen ontsnappen. De hervormingsagenda die door Klink is ingezet moet daarom worden voortgezet.

Ook Klink is voor Rutte een strategische keuze: naast Verhagen wordt hij immers genoemd als mogelijke opvolger van Balkenende. Nadeel vanuit liberaal perspectief is Klinks offensief voor het algemeen rookverbod in de horeca.

Voor GroenLinks komt Britta Böhler in de regering als minister van Justitie. Deze Amsterdamse advocate neemt nu voor GroenLinks zitting in de Eerste Kamer maar aangezien de partij de senaat toch als overbodig beschouwt moet Böhler geen probleem hebben met een overstap.

De van oorsprong Duitse strafadvocate heeft sinds haar studietijd hopelijk wat afstand genomen van haar marxistische sympathieën. Zij heeft zich sindsdien opgeworpen als voorvechter van individuele vrijheden en trad onder meer op raadsvrouwe van Ayaan Hirsi Ali tijdens de kwestie rondom haar nationaliteit. Met zelfs enige economische kennis moet Böhler een degelijke plaats in het hervormingskabinet kunnen innemen.

Voor Herman Wijffels wordt een nieuwe post in het leven geroepen: minister van Duurzaamheid en Milieu.

De voormalige Wereldbankeconoom kon recent als Utrechts hoogleraar Duurzaamheid en Maatschappelijke Verandering op bijval rekenen van Femke Halsema. Eerder gaf hij al leiding aan de SER. Onder zijn aanvoering moet Nederland een slag kunnen maken op het gebied van duurzaamheid zonder de economie schade te berokkenen met onzinnige subsidies en belastingen waarin GroenLinks nog als eens wil doorslaan. Verder sleutelde Wijffels al eerder een kabinet bij elkaar: in Rutte I kan hij ongetwijfeld als verenigende kracht optreden wanneer CDA en VVD onverhoopt in aanvaring komen.

Natuurlijk zijn er meer ministerposten te verdelen maar bovengenoemde kandidaten kunnen een links-liberaal kernkabinet vormen dat zich inzet voor het op orde brengen van de staatsbegroting en de arbeidsmarkt hervormt door mensen uit de bijstand te bewegen. Wellicht dat de VVD zelfs de gedroomde minister van Veiligheid weet te realiseren hoewel het samenvoegen van de departementen Binnenlandse Zaken en Justitie beter kan wachten tot de staatkundige hervorming van de Antillen is voltooid.

De lijst kent weinig GroenLinks namen en twee prominente D66′ers op belangrijke posten. De eerste zal met Onderwijs en een aantal staatssecretariaten gecompenseerd kunnen worden terwijl de Democraten in ruil voor Rinnooy Kan en Wijers niet veel meer bewindslieden mogen leveren. De VVD komt er in ruil voor de macht maar matig vanaf. Dat is de prijs die de partij moet betalen voor een vierpartijenkabinet.

Dit blog zal weinig meer onderhouden worden. Ik dank U voor de vele bezoeken en hoop U terug te zien op de Atlantic Sentinel!

De regeling gaat niet slechts op voor bijstandsgerechtigden; ook weduwen en weduwnaren, wezen, arbeidsongeschikten en gepensioneerden vallen onder de wet alsmede de kinderbijslag. Wordt de ambtenaar toegang geweigerd dan mag de kinderbijslag zonder slag of stoot worden ingehouden. De overige uitkeringen worden in zo een geval nog slechts voor de helft uitgekeerd. Gemeenten, de Sociale Verzekeringsbank en het UWV mogen zelf bepalen wanneer zij toegang tot iemands woning wensen. Er komt geen gerechtelijke instantie aan te pas.

Het kabinet acht de wet noodzakelijk om “het draagvlak van sociale voorzieningen” onder de samenleving te behouden. Er moet een “preventieve werking” van uitgaan. De regering verwacht dan ook niet meer fraudeurs op te sporen. Immers, in geval van verdenking mogen ambtenaren reeds over de vloer komen.

Vanzelfsprekend zou een wet als deze een grove inbreuk betekenen op het huisrecht en de privacy van burgers om maar te zwijgen van het totalitaire karakter van enige regelgeving die burgers bij voorbaat als verdachten behandeld.

Dit artikel verscheen op 15 januari op Sargasso.

Falend toezicht, niet een nalatend monetair beleid was verantwoordelijk voor het opblazen van de bubbel die de Amerikaanse huizenmarkt op de rand van de afgrond bracht zo stelde de voorzitter van de Amerikaanse centrale bank Ben Bernanke afgelopen zondag.

Bernanke verwierp het verwijt dat zijn bank aan de maak van de recessie bijdroeg door tussen 2002 en 2006 een onredelijk lage rentestand te hanteren.

Stronger regulation and supervision aimed at problems with underwriting practices and lenders’ risk management would have been a more effective and surgical approach to constraining the housing bubble than a general increase in interest rates.

“Wanneer historische verhoudingen in overweging worden genomen,” sprak de bankier, “is het moeilijk om de huizenprijzenbubbel aan monetair beleid dan wel het bredere macro-economische klimaat toe te schrijven.” Naar welke historische verhoudingen hij verwees liet de man die zijn academische loopbaan besteedde aan het bestuderen van de Grote Depressie in het midden.

Niet al te lang geleden nam Bernanke nog de schuld van de Depressie van de jaren dertig op zich toen hij toegaf dat de Fed een grote rol had gespeeld in het veroorzaken en het verlengen van die economische catastrofe. Thans weigert hij in te zien dat overheidsinmenging en te veel in plaats van te weinig regulatie de crisis van vandaag de dag op hun geweten hebben.

Herhaaldelijk worden “hebzucht” en een “onmenselijk kapitalisme” de crisis verweten die in de meest gereguleerde sector van de Amerikaanse economie ontstond: de huizenmarkt. De afgelopen jaren zagen de poging van President George W. Bush om zijn veelgeprezen “ownership society” waar te maken en niet slechts de Verenigde Staten maar de gehele geïndustrialiseerde wereld ervaren tot op heden de gevolgen van dit experiment. Middels een standvastige, historisch lage rentestand alsmede de enorme toename in grootte en invloed van de door de overheid “gesponsorde” kredietverstrekkers Fannie Mae and Freddie Mac trachtte Washington het huizenbezit onder de Amerikaanse bevolking te bevorderen. Hypotheken werden verleend aan mensen die ooit slechts over een eigen huis konden dromen—en natuurlijk nooit hun leningen konden terugbetalen.

Dat wil niet zeggen dat de private sector geen blaam treft. Maar daarbij moet in overweging worden genomen dat Fannie Mae and Freddie Mac, hoewel private ondernemingen in naam, een publieke taak dienden en direct onder toezicht stonden van het Amerikaanse Congres. Verder verstoorde de zogenaamde Community Reinvestment Act van 1977 de hypotheekmarkt door banken “aan te moedigen” aan niet kredietwaardige klanten te lenen en hun “discriminerende” beleid jegens arme wijken op te geven. Uiteindelijk werden de banken die deels onder druk aan deze waanzin meededen door de overheid gered toen zij in de problemen kwamen middels kapitaalinjecties van miljarden dollars. En dit moet bewijzen dat de vrije markt niet werkte?

Bernanke spreekt over falend toezicht. In feite heeft hij gelijk. Het was de toezichthouder, dezelfde Federal Reserve die hij voorzit, die deels de huidige recessie voortbracht. Maar in plaats van de ware oorzaken van de crisis te identificeren en hiervan te leren stellen Bernanke en de Amerikaanse politiek meer regulatie voor, om de mensen te beschermen tegen de “irrationaliteit” van Wall Street.

Had het anders geregeld kunnen worden? Zeker. Indien Bernanke de “historische verhoudingen” tussen zijn bank en de markt grondig had overwogen was hij zonder meer op de Paniek van 1907 gestuit: een hevige beurskrach die vele banken en bedrijven bankroet liet maar woedde in een tijd dat Amerika had zonder centrale bank moest stellen. Binnen korte tijd stapte echter enkele machtige New Yorkse bankiers, waaronder de legendarische J.P. Morgan en de oude John D. Rockefeller, op om het vertrouwen in het bancaire stelsel te herstellen. Zij pompten miljoenen het systeem in en wisten de crisis te bezweren alvorens deze tot wasdom kon komen.

De financiële wereld van tegenwoordig is geglobaliseerd en vele malen samenhangender dan het Wall Street van de vroege twintigste eeuw. Desalniettemin liet de Paniek van 1907 zien dat zonder een centrale bank de markt prima voor zichzelf kan zorgen. Toegeven, banken zouden vorig jaar failliet zijn gegaan wanneer de overheid niets had gedaan maar dat is de norm in een vrije markt: ondernemingen die zichzelf realistische doelen stellen en deze met rationale middelen trachten te bewerkstelligen gedijen terwijl zij die dat niet doen ten onder gaan. In reactie op de recente crisis gebeurde precies het tegenovergestelde. Banken die gedeeltelijk schuldig waren aan het voortbrengen van de inzinking kregen miljarden aan steun terwijl banken die niets te verwijten was op eigen kracht de storm moesten weten door te komen. En dit moet bewijzen dat het “onmenselijke kapitalisme” tekortschoot?

Helaas werd de Paniek van 1907 zelfs destijds niet gezien als bewijs dat de vrije markt werkte. In plaats daarvan werd de Fed in het leven geroepen en kwam gestaag een einde aan de ongekende economische bloei die de Verenigde Staten gedurende de ongeregelde periode 1870-1913 genoten hadden. Er gingen in die tijd dan wel veel banken ten onder maar die faillissementen moeten beschouwd worden naast het aantal bankroeten in het algemeen—er gingen in feite minder banken failliet dan ondernemingen in het algemeen. Dit was geen teken van een zwakke financiële sector. Het representeerde een dynamische en groeiende markt in welke spaarders en investeerders voorzichtig met hun geld omgingen juist omdat banken niet boven de wet van vraag en aanbod stonden.

In een werkelijk vrije markt is faillissement een risico en zijn consumenten zich ervan bewust—met als gevolgd dat zij vrijwillig minder risico zullen aanvaarden. Wat de Amerikaanse economie nodig heeft is niet meer toezicht noch meer regulering. Wat Amerika nodig heeft is meer persoonlijke verantwoordelijkheid.

Dit artikel verscheen op 7 januari op De Dagelijkse Standaard.

De vakbondsman noemt het “onmogelijk” om zo een lijst van zware beroepen samen te stellen. Immers, hoe zwaar een beroep ervaren wordt ligt nogal persoonlijk. Reden om het hele idee dan maar te vergeten? Neen!

Wat mij betreft kan je het recht op AOW beter definiëren langs inkomensgrenzen. Een inkomen van 35.000 euro per jaar bruto zou dan een criterium kunnen zijn, dan heb je 90 procent van de zware beroepen wel gehad. Dan wordt de regel: verdien je minder dan 35.000 euro? Dan kan je op je 65ste met pensioen. Verdien je meer, dan moet je nog langer door.

“We moeten dan alleen nog wat bedenken voor mensen met ploegendiensten,” voegt Berghuis eraan toe. Maar wat te denken van de meerverdieners? Alsof talent nog niet genoeg wordt afgestraft. Wat is hiermee de boodschap van de FNV? Maak carrière, verdiend een aardig salaris—en U wordt verplicht langer door te werken. Zo denkt de vakbond over rechtvaardigheid.

Het is vandaag de dag lastig om in bepaalde delen van ons land aan eieren te komen. Supermarkten hebben met tekorten te kampen omdat hele voorraden eieren door Duitse groothandelaren zijn opgekocht. Nederlands is altijd één van ’s werelds voornaamste eierenexporteurs geweest maar tot nog toe hebben we daar nooit zelf onder te lijden gehad. De reden dat nu zoveel meer eieren hun weg naar onze oosterbuur vinden is dat vanaf 1 januari aanstaande de legbatterijen in Duitsland verboden worden waardoor ’s lands eigen eierenproductie vanzelfsprekend is teruggelopen.

Het Europese Parlement stemde reeds in 1999 in met een verbod op legbatterijen. Toentertijd was maar liefst 93% van alle eieren die in Europa verhandeld werden uit legbatterijen afkomstig. In 2012 moeten alle lidstaten de legbatterij hebben afgeschaft maar Duitsland loopt een stapje voor en heeft ervoor gekozen om in 2010 al een einde te maken aan de praktijk.

Toen het Parlement besloot boeren te dwingen de klok een halve eeuw terug te draaien dacht het er natuurlijk wel aan om voldoende protectie te bieden tegen de invoer van goedkope buitenlandse eieren. Een reeks aan subsidiemaatregelen en een uitvoerig grensbeleid werden in het leven geroepen met als doel de importen aan banden te leggen en de uitvoer van Europese eieren te bevorderen.

In Brussel wordt bepaald hoeveel een ei mag kosten. Met een apparaat aan regelgevig onder de noemer van het gemeenschappelijk landbouwbeleid kan belasting worden geheven op geïmporteerde eieren die minder kosten dan de Europese. Indien de Europese markt overspoeld zou worden door laaggeprijsde landbouwproducten kan Brussel zelfs bepalen de import ervan geheel stop te zetten.

Tegelijkertijd krijgen Europese exporteurs van diezelfde landbouwproducten subsidie zodat zij ook buiten de Unie kunnen concurreren. Vanzelfsprekend stoot dit ontwikkelingslanden voor het hoofd die nu bijvoorbeeld binnen de Wereldhandelsorganisatie de onderhandelingen tegenhouden precies omdat het Westen, de Europese Unie voorop, de eigen markt in toenemende mate beschermt waardoor het voor boeren in de Derde Wereld onmogelijk wordt gemaakt om mee te dingen. (De volgende keer dat U iemand “vrijhandel” de schuld hoort geven van de misère in de Derde Wereld weet U dus wel beter dan instemmend te knikken.)

De enigen die op dit moment niet klagen zijn de Nederlands boeren die hun eieren tegen mooie prijzen aan de Duitsers kunnen verkopen. Binnen twee jaar zullen ook zij echter gedwongen worden de legbatterijen op te geven. Als onvermijdelijk gevolg zal het aanbod aan eieren verder afnemen waardoor de consument opgezadeld wordt met een hogere prijs.

Foto door Farm Sanctuary.