Terwijl Nederland vandaag massaal naar de stembus trekt lijkt het onvermijdelijk dat de VVD de komende jaren leiding zal geven aan de regering. De coalitievorming, ondanks de ambitieuze doelstelling van Mark Rutte, zal moeizaam kunnen verlopen.

Een samenwerking van CDA en VVD zal niet graag door zogenaamde gedoogsteun van Geert Wilders en zijn fractie in de wurggreep worden gehouden terwijl met D66 de twee rechtse partijen waarschijnlijk niet tot een meerderheid komen. Een breed hervormingskabinet met GroenLinks, wat eerder de voorkeur kreeg van Premier Jan Peter Balkenende, is een realistische mogelijkheid.

Hoe zou aan zo een links-liberale regering vorm gegeven kunnen worden? Hierbij een mogelijk verdeling van de ministerposten, met oog op de draconische ombuigingen die het land te wachten staan.

Uw premier heet Mark Rutte. Met de VVD als grootste partij zijn de liberalen verplicht voor het eerst in bijna honderd jaar de minister-president te leveren. Ondanks eerdere speculaties over een premierschap voor Neelie Kroes of Ivo Opstelten zal Rutte maar al graag zelf leiding geven aan een kabinet waaraan de VVD de grootste bijdrage levert.

Zijn loopbaan als fractievoorzitter van de VVD in de Tweede Kamer verliep aanvankelijk stormachtig dankzij de pogingen van Rita Verdonk om de leiding op zich te nemen. Rutte wist de partij echter tot bedaren te brengen en blonk uit tijdens de afgelopen lijsttrekkersdebatten. Zijn meer sociaal-liberale signatuur moet hem uitstekend in staat stellen een coalitie te smeden met de drie partijen ter linkerzijde.

D66 voorman Alexander Pechtold heeft meerder malen aangegeven dat zijn toekomst in de Kamer ligt. Daarom zal hij Alexander Rinnooy Kan, voorzitter van de Sociaal-Economische Raad, naar voren schuiven als minister van Sociale Zaken en vice-premier in Rutte I.

Het volgende kabinet staat voor een monumentale bezuinigingsopgave. De WW zal hoogstwaarschijnlijk worden verkort; de pensioengerechtigde leeftijd wordt zo goed als zeker verhoogd. Wie anders dan Rinnooy Kan om ook onder de sociale partners het nodige draagvlak te creëeren?

Werkgevers en werknemers zijn reeds overeengekomen de AOW te hervormen. Als voormalig voorzitter van de SER moet Rinnoy Kan erin kunnen slagen de vertegenwoordigers van beide belangengroepen tot verdergaande hervormingsmaatregelen te bewegen. De arbeidsmarkt moet flexibeler; werk moet weer lonen. Dat aan sociale verworvenheden wordt getoornd is onvermijdelijk. Wanneer dit kan gebeuren met steun “uit de polder” wordt het komende kabinet een hoop sociale onrust bespaard.

Willibrord van Beek is het stereotype van een gedegen bestuurder. Al tien jaar zit hij voor de VVD in de Tweede Kamer waar hij onder meer deel uitmaakt van de commissies Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties, Defensie en Nederlands-Antilliaanse en Arubaanse Zaken. In 2006 leidde hij zelfs kortstondig de VVD fractie na het aftreden van Jozias van Aartsen.

Als minister van Binnenlanse Zaken zal Van Beek invulling moeten geven aan de verkiezingsbelofte van de VVD om “meer blauw” op straat te laten zien. Zijn dossierkennis zal verder van pas komen wanneer de staatkundige samenstelling van de Nederlandse Antillen de komende jaren wordt gewijzigd. Voormalig VVD defensieminister Henk Kamp doet op dit moment dienst als commissaris voor Bonaire, Sint Eustatius en Saba: de drie eilanden die tot bijzondere gemeenten worden omgevormd. Dat moet in samenspel van Van Beek vlekkeloos kunnen verlopen.

Een andere ministerskandidaat van Pechtold is de huidige AkzoNobel topman Hans Wijers. Wijers diende al onder Kok I als minister van Economische Zaken en was destijds verantwoordelijk voor onder meer de verruiming van de Winkeltijdenwet en de totstandkoming van ’s lands eerste Mededingingswet. Beide vereisen wederom aandacht: het is ronduit beschamend dat in een moderne economie als de Nederlandse vele winkeliers nog altijd niet op zondag aan de slag mogen terwijl de privatisering van de door de staat overgenomen banken de grootste zorg vereist.

De ervaring en contacten die Wijers in het internationale bedrijfsleven heeft opgedaan zouden hem als minister ten slotte alleen maar ten goede komen. Bewindslieden van D66 zijn zich er altijd goed van bewust geweest dat de Nederlandse economie draait op export. Het is van essentieel belang dat multinationals als AkzoNobel maar ook CSM, ING, DSM, Philips, Shell, TNT en Unilever in Nederland gevestigd blijven en liefst uitbreiden. Met Wijers aan het roer moet dat goed komen.

Maxime Verhagen heeft zich de afgelopen jaren bewezen als een vakkundig minister van Buitenlandse Zaken. Nu Balkenende wegvalt, en daarmee de persoonlijke banden die de christen-democraat als premier opbouwde plots verdwijnen, doet Nederland er goed aan ten minste één bekend gezicht jegens het buitenland te behouden. Verhagen is wellicht meer een atlanticus dan European wat D66 en GroenLinks niet prettig zullen vinden, maar dat valt te compenseren met een staatssecretaris van linkse huize.

Er is voor Rutte nog een andere reden om Verhagen in zijn kabinet te houden: hiermee voorkomt hij wellicht dat de man die wel eens omschreven wordt als de “rat” van het CDA Balkenende opvolgt als partijleider.

Nog een CDA minister die het de afgelopen jaren uitstekend heeft gedaan is Ab Klink. Als minister van Volksgezondheid voerde Klink een eigen risico in in de zorg en spande hij zich in om met name door op bureaucratie te bezuinigen en door efficiëntie te bevorderen de kosten terug te dringen. Ook de zorg zal de komende jaren niet aan bezuinigingen ontsnappen. De hervormingsagenda die door Klink is ingezet moet daarom worden voortgezet.

Ook Klink is voor Rutte een strategische keuze: naast Verhagen wordt hij immers genoemd als mogelijke opvolger van Balkenende. Nadeel vanuit liberaal perspectief is Klinks offensief voor het algemeen rookverbod in de horeca.

Voor GroenLinks komt Britta Böhler in de regering als minister van Justitie. Deze Amsterdamse advocate neemt nu voor GroenLinks zitting in de Eerste Kamer maar aangezien de partij de senaat toch als overbodig beschouwt moet Böhler geen probleem hebben met een overstap.

De van oorsprong Duitse strafadvocate heeft sinds haar studietijd hopelijk wat afstand genomen van haar marxistische sympathieën. Zij heeft zich sindsdien opgeworpen als voorvechter van individuele vrijheden en trad onder meer op raadsvrouwe van Ayaan Hirsi Ali tijdens de kwestie rondom haar nationaliteit. Met zelfs enige economische kennis moet Böhler een degelijke plaats in het hervormingskabinet kunnen innemen.

Voor Herman Wijffels wordt een nieuwe post in het leven geroepen: minister van Duurzaamheid en Milieu.

De voormalige Wereldbankeconoom kon recent als Utrechts hoogleraar Duurzaamheid en Maatschappelijke Verandering op bijval rekenen van Femke Halsema. Eerder gaf hij al leiding aan de SER. Onder zijn aanvoering moet Nederland een slag kunnen maken op het gebied van duurzaamheid zonder de economie schade te berokkenen met onzinnige subsidies en belastingen waarin GroenLinks nog als eens wil doorslaan. Verder sleutelde Wijffels al eerder een kabinet bij elkaar: in Rutte I kan hij ongetwijfeld als verenigende kracht optreden wanneer CDA en VVD onverhoopt in aanvaring komen.

Natuurlijk zijn er meer ministerposten te verdelen maar bovengenoemde kandidaten kunnen een links-liberaal kernkabinet vormen dat zich inzet voor het op orde brengen van de staatsbegroting en de arbeidsmarkt hervormt door mensen uit de bijstand te bewegen. Wellicht dat de VVD zelfs de gedroomde minister van Veiligheid weet te realiseren hoewel het samenvoegen van de departementen Binnenlandse Zaken en Justitie beter kan wachten tot de staatkundige hervorming van de Antillen is voltooid.

De lijst kent weinig GroenLinks namen en twee prominente D66′ers op belangrijke posten. De eerste zal met Onderwijs en een aantal staatssecretariaten gecompenseerd kunnen worden terwijl de Democraten in ruil voor Rinnooy Kan en Wijers niet veel meer bewindslieden mogen leveren. De VVD komt er in ruil voor de macht maar matig vanaf. Dat is de prijs die de partij moet betalen voor een vierpartijenkabinet.