Wie houdt er nog van het kapitalisme?

Door Nick Ottens op 09 nov 2009.

Op de dag af twintig jaar na de val van de Berlijnse Muur blijkt maar een tiende van de wereldbevolking nog heil te zien in het kapitalisme. De roep om hervorming is onmiskenbaar: overal eisen meerderheden hervorming en verdergaande regulering. In landen als Frankrijk, Mexico en Brazilië gelooft zelfs meer dan een kwart van de ondervraagden dat het systeem aan totale vervanging toe is.

Reden voor het publiek op Joop en Sargasso om te juichen. “Misschien wordt het tijd de grondwet aan te passen,” oppert ene Joop Schouten op het nieuwe VARA-blog. Hij ziet graag dat alle wetgeving in de toekomst positieve “sociaal-maatschappelijke effecten” voortbrengt naar het voorbeeld van de voormalige Sovjetrepublieken. “Er kan meer dan voldoende ruimte over blijven voor vrij ondernemerschap,” beweert hij, doch “ook hier moet de norm zijn dat het menselijker en socialer moet.” De toverwoorden die elke vorm van vrij ondernemerschap op den duur de nek omdraaien.

Opvallend genoeg lurkt er op Joop ook een fervent Objectivist die korte metten maakt met hen die schijnbaar vergeten zijn wat het socialisme in de praktijk betekende. “Socialisme is alleen haalbaar door dwang,” stelt hij vast. “Kapitalisme,” daarentegen, “heeft alleen vrije mensen.” Dat het systeem de schuld krijgt van de huidige recessie noemt hij een “schande” en daarin heeft hij groot gelijk.

Op Sargasso is de sfeer weinig anders. De hoop die de val van het communisme bracht werd volgens één reageerder “keihard in de kiem gesmoord door het roverskapitalisme wat erna huis heeft gehouden.” Een ander weet te melden dat in Rusland zelf met weemoed wordt teruggedacht aan die goede oude tijd van schaarste en politieke vervolging: het “gevoel van veiligheid” is nu compleet verdwenen. Wie slaapt er nu niet rustiger wanneer je weet dat de geheime dienst je op enig moment van het bed kan lichten omdat je je negatief hebt uitgelaten over de partijleider? “Waarom denk je dat zoveel mensen uit voormalig Oost-Duitsland Die Linke zijn gaan stemmen?” Omdat het kapitalisme pas echt onderdrukking betekent. Met die jongelui die twintig jaar geleden de Muur afbraken voelden de meerderheid van de Oost-Duitsers toch geen enkele affiniteit. Wat betekende “het Westen” nu anders dan porno en Coca-Cola? Vrijheid? Daar heeft toch niemand behoefte aan.

Reageren is niet mogelijk.