Vorige maand kwamen Colombia en de Verenigde Staten overeen dat de laatste maar liefst vijf nieuwe militaire bases in het Zuid-Amerikaanse land zal installeren om de zogenaamde war on drugs die de Amerikanen al decennialang voeren ten zuiden van hun grenzen kracht bij te zetten. Dit omdat Ecuador de Amerikanen niet al te lang geleden de deur wees. De Venezolaanse dictator Hugo Chávez ziet hierin het zoveelste bewijs dat zijn land binnenkort ten prooi zal vallen aan een Amerikaanse invasie maar ook uit gematigdere hoek klinkt weerstand. Zo zei de Braziliaanse president Lula da Silva ongerust te zijn over de regionale spanningen die hierdoor onder druk worden gezet. Da Silva heeft zich gedurende zijn ambtstermijn tot dusver inzet om de economische groei van Brazilië in politieke invloed om te zetten, met name door de banden met China, India en Rusland aan te halen. Echter ook op het eigen continent wordt Brazilië tot een grootmacht gebombardeerd en zijn zorgen mogen dan ook eerder als verzachtende retoriek jegens Venezuela worden opgevat dan als oprechte weerstand tegen een uitbreiding van de Amerikaanse militaire aanwezigheid in één van zijn buurlanden.

Enkele weken geleden omschreef ik Colombia al als een niet te onderschatten Zuid-Amerikaanse mogendheid. Alhoewel het land nog altijd opgehouden wordt door een hevige interne strijd die als een ware burgeroorlog gekarakteriseerd zou kunnen worden is het simpele feit dat Colombia deze oorlog aan het winnen is. De omringende socialistische regimes, met het Venezuela van onze paranoïde vriend Chávez voorop, vrezen wat het zal doen wanneer het niet langer beteugeld wordt door de FARC. Na veertig jaar van Amerikaanse steun beschikt Colombia over één van de grootste, meest ervaren en best uitgeruste krijgsmachten van Zuid-Amerika. Ecuador weet maar al te goed dat FARC-leden zich binnen haar grenzen ophouden terwijl Venezuela zich maar al te bewust is van de steun die het de guerrillabeweging in het verleden heeft verleend. Het mag dus weinig verwonderlijk heten dat met name deze twee landen niet warmlopen voor een nog grotere Amerikaanse aanwezigheid aan de overzijden van hun grenzen.

Venezuela heeft gereageerd door toenadering te zoeken tot landen die de Verenigde Staten nog altijd als “schurkenstaten” omschrijven: Libië, Iran, Noord-Korea en Syrië. Ook zoekt het steun bij China, Cuba en Rusland door van de laatste onderzeeërs te kopen. Het gerucht gaat dat Chávez van de Russen ook tanks en een luchtverdedigingssysteem wil terwijl hij vorig jaar al helikopters en straaljagers bij hen inkocht ter waarde van $3 miljard. Minister van buitenlandse zaken Hillary Clinton was weinig te spreken over deal en waarschuwde Venezuela dat de wapens niet in de verkeerde handen moesten vallen (lees: de FARC), of anders. Haar Venezolaanse ambtgenoot reageerde door zich hardop af te vragen waar de Amerikaanse het lef vandaan haalde aangezien het haar land is dat nieuwe bases bouwt in Colombia. Een kleine koude oorlog in Latijns-Amerika is daarmee meer feit dan ooit tevoren en de inzet is niet meer uitsluitend een misvormde en uit de hand gelopen poging om de drugsexport naar de Verenigde Staten een halt toe te roepen.

De door Cuba en Venezuela aangevoerde coalitie van linksgeoriënteerd en anti-Amerikaans Zuid-Amerika valt steeds meer uit elkaar maar wordt geleidelijk aan ook steeds mondiger. Panama en Peru trachten de banden met de noordelijke supermacht weer aan te halen terwijl Argentinië en Uruguay om meer economische motieven zich tijdelijk ondergeschikt stellen aan Washington. Brazilië probeert een sleutelrol te spelen door wapens van Frankrijk te kopen en als intermediair te dienen tussen min of meer alle betrokken partijen. De vraag is of dat land tegelijkertijd China, Rusland, de Verenigde Staten en haar buurlanden tevreden kan stellen en kan blijven groeien als economische reus van Zuid-Amerika. Het is onwaarschijnlijk dat Da Silva bereid is zijn geloofwaardigheid op het spel te zetten door de waanzinnigheid van Chávez goed te praten terwijl isolatie van dat probleem onder de vorige Amerikaanse regering eigenlijk best goed werkte. Uiteindelijk zijn de Verenigde Staten voor Brazilië ontelbare malen belangrijker dan Venezuela en daar zijn zowel Chávez als Da Silva zich hoogstwaarschijnlijk maar al te goed van bewust.

Foto door het Witte Huis.