Meer en meer wantrouwen Amerikanen de plannen van hun president om de gezondheidszorg in de Verenigde Staten te hervormen. Volgens opiniepeilingen vrezen mensen voor een dalende kwaliteit van de zorg alsmede een stijgende prijs. Tegelijkertijd vinden minder mensen de almaar oplopende kosten van het huidige systeem een acuut probleem voor de Amerikaanse economie. Dat laatste getuigt van weinig meer dan kortzichtigheid. Obama heeft gelijk wanneer hij stelt dat de gezondheidszorg in de Verenigde Staten op den duur onbetaalbaar wordt. Hervorming is nodig, echter, de vrees dat zijn plannen de Amerikaanse staat, en daarmee de belastingbetaler, in alleen meer diepere schulden stort is reeël. Obamacare lijkt niet de oplossing.
De Republikeinse bangmakerij over de hervormingsagenda van Obama is over het algemeen overdreven en doet soms zelfs kinderachtig aan. Er wordt doelbewust een doembeeld geschapen van een toekomst waar de nut van een persoon voor de samenleving bepaalt hoeveel medicijnen hij krijgt toebedeeld en ouderen worden geëuthanaseerd omdat zorg voor hen niet langer rendabel is. De vermeende verschrikkingen van de gezondheidszorg in landen als Canada en het Verenigd Koninkrijk worden als voorbeeld gesteld van hoe afschuwelijk het allemaal zou kunnen zijn. De tegenstanders van universele gezondheidszorg negeren daarmee zowel de feiten als het meest simpele argument dat zij kunnen gebruiken om hun positie daadwerkelijk kracht bij te zetten.
Eerst de feiten: universele gezondheidszorg is niet altijd onheilspellend. Ondanks de communistische kwaliteiten van de Britse National Health Service functioneert het beter dan het Amerikaanse systeem. Uit een vergelijking uit 2007 blijkt dat hoewel de Amerikaanse gezondheidszorg meer kost ($6102 per inwoner in 2003 volgens het onderzoek; $6096 in 2007 volgens het Human Development Report van de Verenigde Naties), het Britse model ($2546 in 2003; $2560 in 2007) zorg levert van een hogere kwaliteit aan veel meer mensen. De Canadese zorg daarentegen komt akelig dicht in de buurt van de ellende in de Verenigde Staten. Collectivisering van de gezondheidszorg pakt dus niet altijd gunstig uit.
Het plan van Obama en de Democraten voorziet niet in een gezondheidszorg naar Brits model, alhoewel de president in het verleden wel heeft aangegeven de voorkeur te geven aan zo een systeem. In plaats daarvan willen zij burgers een alternatieve zorgverzekering aanbieden, één welke door de overheid wordt bekostigd en bestuurd. Dit zal echter onvermijdelijk private zorgverzekeringen ondermijnen waardoor mettertijd wel degelijk een NHS-achtig apparaat ontstaat.
De Britten introduceerden reeds in 1948 hun NHS met als doel “alle burgers gezondheidszorg te leveren naar hun behoefte, niet naar hun vermogen” om ervoor te betalen. Dit impliceerde een recht op zorg dat vervolgens in vrijwel de gehele westerse wereld is geaccepteerd, doch nauwelijks ooit wettelijk is verankerd.
Hebben mensen recht op zorg dan moet een ander die zorg leveren. Hebben mensen recht op zorg “naar behoefte” dan moet een ander die zorg leveren zelfs wanneer er niet voor wordt betaald. Het is in dat geval onvermijdelijk dat de overheid de taak op zich neemt, immers geen private onderneming zal zo een ongelijke overeenkomst willen sluiten, evenmin als een kweker of supermarkt lang zaken zal blijven doen wanneer mensen een “recht op voedsel” krijgen.
Zelfs de Republikeinen, ooit pleitbezorgers van de vrije markt, durven het vermeende recht op zorg niet ter disussie te stellen en vervallen in het schetsen van karikaturen van de plannen van de president. Zij weten namelijk wat de reactie zou zijn: “Moet je mensen dan maar laten sterven wanneer zij geen zorg kunnen betalen?” Wellicht dat voorstanders van een gecollectiviseerde gezondheidszorg graag betalen opdat een ander zich niet hoeft te verzekeren en niets staat hen in de weg dat hoe dan ook te doen. Echter zolang zij geen ander antwoord kunnen geven op de vraag “Waarom niet?” dan een wanhopige rede uit te storten over niet bestaande rechten en niet verdiende naastenliefde zou niemand gedwongen moeten worden om op te draaien voor de zorg van een ander.
Dit artikel verscheen op 31 juli op De Dagelijkse Standaard. Afbeelding door Peat Wollaeger.