De Britse Royal Navy was eens onbetwiste heer en meester der zeven zeeën. De trotste marine verdreef de verdorven Spanjaarden; versloeg de zelfingenomen Fransen; bevocht de bruisende barbaren en piraten die de wateren eeuwen achtereen onveilig maakten. Zij was het fundament van een imperium en de ruggengraat van enige Britse strategie—tenminste, tot het laatste decennium van de voorgaande eeuw. Er was een tijd dat de Union Jack elke vaar- en handelsroute van belang beschermde; vandaag de dag kan dit eens machtige zeerijk haar eigen kusten maar nauwelijks veiligstellen.
Aldus de huidige plannen zal de Royal Navy in 2020 een merkwaardige strijdmacht vormen. Er zullen slechts zes ware oorlogsschepen opereren om twee grootse vliegdekschepen te beschermen, tezamen met een beperkte vloot van dan verouderde Type 23 fregatten en, hopelijk, enkele van haar opvolgers. De marine zal te weinig destroyers kennen om de vliegdekschepen in oorlogssituatie te escorteren en te weinig fregatten om te patrouilleren in vredestijd. “Het is een vloot geoptimaliseerd voor niets,” schrijft daarom John Noonan.
De Britse marine concentreerde zich gedurende de hoogtijdagen van de Koude Oorlog graag op het vrijwaren van de noord-Atlantische wateren van Russische onderzeeërs; vandaar de fixatie op fregatten waarvan het Type 23 de laatste incarnatie is. Daarnaast moest de marine zelfstandig in een, beperkt, oorlogstheater kunnen optreden als gedurende de Falklandoorlog. Hiervan is tegenwoordig geenszins meer sprake. Waar in 1997 werd vastgesteld dat 32 fregatten en jagers vereist waren om ’s lands belangen te waarborgen beschikt de Royal Navy nu over niet meer dan 22 van dergelijke schepen. Wanneer de Type 22 en Type 23 fregatten de komende jaren zullen worden uitgerangeerd zal dit aantal nog verder dalen. Slechts de helft van de beraamde twaalf Type 45 jagers zal worden gebouwd waarmee het aantal totaal in 2023 op 14 uitkomt om gedurende de jaren daarop tot 24 te stijgen (6 Type 45 schepen + 18 Future Surface Combatant fregatten)—maar net iets meer dan eenderde van de vereiste capaciteit.
Ter illustratie van de verachtelijke huidige staat van de Royal Navy: toen de HMS Illustrious eind 2008 naar het Midden-Oosten vaarde droeg zij slechts vier Harrier jets in plaats van het dozijn van dergelijke vliegtuigen waarvoor zij is ontworpen. De kapitein van de Illustrious legde uit waardoor dit kwam: vanwege de vele Harriers die in Afghanistan worden ingezet kon zijn schip niet met een volledig eskadron uitvaren. Er was volgens hem echter geen rede tot paniek:
With the numbers that we had, however, the Royal Navy was able to prove the ‘firing chain’: everything from logistics support from the UK, to our accompanying auxiliaries, right through to actually launching the jets, providing the targeting information and delivering the munitions.
In andere woorden: we zijn dan wel niet in opperste staat van paraatheid, noch in staat onszelf ook maar te verdedigen, maar onze Omaanse gasten waren wel bijzonder onder de indruk!